Κώστας Παπαδόπουλος - ένας θεμέλιος λίθος στο οικοδόμημα της ελληνικής μουσικής

Το 1974 που η Ελλάδα τίναξε από πάνω της την εφτάχρονη ντροπή εγώ ήμουν ένα εντεκάχρονο πιτσιρίκι που μπορεί να μην καταλάβαινε τα σπουδαία που συντελούνταν γύρω του αλλά που ο απόηχος του Πολυτεχνείου είχε αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην ψυχή του. Τα χρόνια που ακολούθησαν, δηλαδή τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, η δεμένη σ' ένα κόμπο λύπης και σιωπής πατρίδα άρχιζε δειλά δειλά να χαμογελάει, να ξαναβρίσκει τη φωνή της, να διατυπώνει ελεύθερα τις σκέψεις, τους καημούς, τα όνειρά της, άρχιζε να ελπίζει, να προσδοκά και να τραγουδάει.

Η πιο έντονη ανάμνησή μου από εκείνα τα χρόνια είναι οι συναυλίες που δίνονταν και που μετέδιδε η μόνο κρατική τότε τηλεόραση, ιδιαίτερα αυτές του Μίκη Θεοδωράκη, τα τραγούδια του οποίου ήταν απαγορευμένα κατά την περίοδο της δικτατορίας και ο λαός αγκάλιαζε με θέρμη. Παρακολουθούσα στην τηλεόραση τις συναυλίες αυτές με κατάνυξη. Ασκούσα την ακοή μου σε μια πρωτόγνωρη για μένα ποιότητα, που συνδύαζε τον ποιητικό λόγο με την ψυχική ανάταση που πρόσφερε η ερμηνεία της μουσικής τόσο από τους τραγουδιστές όσο και από τα μέλη της ορχήστρας.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη είχε το μπουζούκι, το κατεξοχήν λαϊκό όργανο που κουβαλούσε όλη τη λαϊκή κουλτούρα από το μικρασιατικό ελληνισμό ως τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα της Ελλάδας. Μόνιμος και στενός συνεργάτης του Μίκη Θεοδωράκη ήδη από το 1961 ήταν ο δεξιοτέχνης σολίστας του μπουζουκιού Κώστας Παπαδόπουλος. Τρανές και μεγάλης ιστορικής σημασίας δημιουργίες του συνθέτη όπως τα έργα "Το τραγούδι του νεκρού αδερφού", "Επιφάνια", "Ρωμιοσύνη", "Άξιον εστί", "Μαουτχάουζεν", "Ζορμπάς" φέρουν τη σφραγίδα της δικής του μοναδικής δεξιοτεχνίας. Για χρόνια μαζί με τον Λάκη Καρνέζη υπήρξαν ένα αξεπέραστο ντουέτο μπουζουκιών που οι ηχογραφήσεις του παραμένουν σημείο αναφοράς για τις ερμηνευτικές δυνατότητες του ίδιου του οργάνου.

Η φωτογραφία από εδώ

Γεννημένος και μεγαλωμένος στην Κοκκινιά (σημερινή Νίκαια) και από εργάτες γονείς μικρασιατικής καταγωγής ο Κώστας Παπαδόπουλος από πολύ νωρίς ήρθε σε επαφή με το μικρασιάτικο μουσικό ιδίωμα, καθώς η συνοικία φιλοξένησε μεγάλο πλήθος προσφύγων και γέννησε πολλούς επώνυμους κι ανώνυμους παίκτες του μπουζουκιού. Ο θείος του, Γιάννης Γιάκαλος, αλλά αργότερα κι ο ίδιος ο Κώστας Παπαδόπουλος συνόδευαν τον Στελλάκη Περπινιάδη στους αμανέδες του παίζοντας ταξίμια. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που ο Κώστας Παπαδόπουλος είναι ξακουστός για τα ταξίμια του.

Μέσα στην πενηνταετή καταξιωμένη πορεία του στο ελληνικό τραγούδι ο Κώστας Παπαδόπουλος συνεργάστηκε ηχογραφώντας μεγάλα και ιστορικά τραγούδια τους με τους σημαντικότερους λαϊκούς δημιουργούς όπως τους Μάρκο Βαμβακάρη, Βασίλη Τσιτσάνη, Γιάννη Παπαϊωάννου, Δημήτρη Γκόγκο (Μπαγιαντέρα), Απόστολο Καλδάρα και Άκη Πάνου. Από τους νεώτερους, εκτός από το Μίκη Θεοδωράκη συνεργάστηκε ακόμη και με τους άλλους μεγάλους Έλληνες συνθέτες όπως τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιάννη Μαρκόπουλο, αλλά ακόμη και με τον Δήμο Μούτση, τον Γιάννη Σπανό και τον Λουκιανό Κηλαηδόνη. Ακόμη, έπαιξε σε λαϊκά κέντρα κι έκανε ηχογραφήσεις με τους Γρηγόρη Μπιθικώτση, Στέλιο Καζαντζίδη, Στράτο Διονυσίου, Βίκυ Μοσχολιού, Δήμητρα Γαλάνη, Σταμάτη Κόκοτα αλλά και πολλούς άλλους αξιόλογους τραγουδιστές και τραγουδίστριες. Δεν είναι λοιπόν καθόλου υπερβολή που τον ονόμασα θεμέλιο λίθο στο οικοδόμημα της ελληνικής μουσικής, καθώς τα περισσότερα από τα μνημειώδη ελληνικά τραγούδια έφτασαν ως εμάς μέσα από το δικό του αξεπέραστο παίξιμο. Είναι εκείνος για τον οποίο ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης έτρεφε τόσο μεγάλο θαυμασμό ώστε τον ονόμασε "Παγκανίνι του μπουζουκιού" σε μια συνέντευξή του. Προσωπικά δεν τον αδικώ το μεγάλο τραγουδιστή μας, καθώς ο Κώστας Παπαδόπουλος είναι σε θέση (όπως γίνεται αντιληπτό από το βίντεο που ακολουθεί) να κάνει το μπουζούκι να κλάψει (και μαζί του κι εμείς) κι ύστερα να του δώσει πάλι ευρωστία και τσαχπινιά, ώσπου να μας απογειώσει δένοντάς μας στις ουρές παιχνιδιάρηδων ...χαρταετών.

Τα τελευταία χρόνια ο Κώστας Παπαδόπουλος δημιούργησε το "Τρίχορδο", ένα μουσικό σχήμα που ηχογράφησε το άλμπουμ με τίτλο "Ο ήχος της ψυχής μας" αλλά που δυστυχώς διαλύθηκε.

Ασχολείται ακόμη με τη μετάδοση της τέχνης του διδάσκοντας μπουζούκι στο Κεντρικό Ωδείο στην Αθήνα. Σποραδικά εμφανίζεται σε διάφορους μουσικούς χώρους.

Από τις 4 του Δεκέμβρη 2009 επέστρεψε στην Κοκκινιά και παίζει στο πέτρινο κτίσμα του πολυχώρου "Μάνος Λοΐζος" πλαισιωμένος από τους: Χαρά Πομώνη (τραγούδι), Μάριο Κώστογλου (κιθάρα, τραγούδι) και Δημήτρη Παπαδόπουλο (μπουζούκι, τραγούδι). Είναι μια άριστη ευκαιρία να τον καμαρώσουμε ζωντανά εμείς που τον γνωρίσαμε από τις ηχογραφήσεις του και μέσα απ' αυτές γνωρίσαμε και τον εαυτό μας. Αλλά να τον γνωρίσουν επίσης και οι νεώτερες γενιές στις οποίες έχει αφήσει πολύτιμη παρακαταθήκη τον πλούτο και την ομορφιά της δουλειάς του.

Κύριε Παπαδόπουλε, εγώ προσωπικά δε θα χάσω αυτή την ευκαιρία. Σας ευχαριστώ για όλες τις στιγμές συγκίνησης και την αγωγή ψυχής που μου προσφέρατε δίχως να το ξέρετε κι ελπίζω έτσι γενναιόδωρος να είστε για πολύ ακόμη. Εργάτες σαν εσάς έχει ανάγκη όσο ποτέ η μουσική μας.

ΠΗΓΕΣ: 1) Εφημερίδα Μακεδονία, 2) Νέαρχος Γεωργιάδης & Τάνια Ραχματούλινα, "Κώστας Παπαδόπουλος - ο Παγκανίνι του μπουζουκιού", 3) Translatum

Sun comes up, it's Tuesday morning - Cowboy Junkies

Οι Cowboy Junkies είναι ένα συγκρότημα από τον Καναδά που σχηματίστηκε το 1985 στο Τορόντο από τους αδελφούς Timmins (Margo - φωνητικά, Michael - στιχουργός/συνθέτης/κιθαρίστας και Peter - ντράμερ) και τον μπασίστα Alan Anton. Το πρώτο τους άλμπουμ ήταν το "Whites Off Earth Now!" εμπνευσμένο από τα blues και ηχογραφημένο στο γκαράζ τής οικογένειας. Όμως ιδιαίτερα γνωστοί έγιναν μετά την κυκλοφορία του δεύτερου άλμπουμ τους "The Trinity Session" που ηχογραφήθηκε το 1987 στο ναό της Αγίας Τριάδος του Τορόντο. Ο ήχος τους και τα στοιχεία blues, country, folk, jazz και rock που περιέχει το άλμπουμ αυτό, έστρεψαν πάνω τους την προσοχή των κριτικών κι η φήμη τους εξαπλώθηκε. Στον Καναδά έγινε δυο φορές πλατινένιο, στην Αμερική πλατινένιο, ενώ από τους Los Angeles Times ανακηρύχθηκε σε ένα από τα δέκα καλύτερα άλμπουμς για το 1988.
Κανένα από τα επόμενα άλμπουμς του συγκροτήματος δεν έκανε επιτυχία εκτός Καναδά.

Το τραγούδι που θ' ακούσουμε είναι από τον τρίτο δίσκο τους "The Caution Horses" (1990).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Πληροφορίες για το συγκρότημα πήρα από Wikipedia.

SUN COMES UP, IT'S TUESDAY MORNING

Sun comes up, it's Tuesday morning
hits me straight in the eye
guess you forgot to close the blind last night.
Oh, that's right. I forgot. It was me.
I sure do miss the smell of black coffee in the morning,
the sound of water splashing all over the bathroom,
the kiss that you would give me even though I was sleeping,
but I kind of like the feel of those extra few feet in my bed.

Telephone's ringing but I don't answer it
'cause everybody knows that good news always sleeps till noon.
Guess it's tea and toast for breakfast again
maybe I'll add a little TV too.
No milk! God, how I hate that.
Guess I'll go to the corner and get breakfast from Jenny.
She's got a black eye this morning.
"Jen how'd ya get it?'
she says "Last night Bobby got a little bit out of hand".

Lunchtime. I start to dial your number
then I remember so I reach for something to smoke.
Anyways I'd rather listen to Coltrane
than go through all that shit again.
There's something about an afternoon spent doing nothing.
Just listening to records and watching the sun falling.
Thinking of things that don't have to add up to something.
And this spell won't be broken
by the sound of keys scraping in the lock.

Maybe tonight it's a movie
with plenty of room for elbows and knees
a bag of popcorn all to myself,
black and white with a strong female lead
and if I don't like it, no debate, I'll leave.
Here comes that feeling that I'd forgotten
how strange these streets can feel at night
when you're alone on them.
Each pair of eyes just filled with suggestion.
So I lower my head, making a beeline for home,
seething inside.

Funny, I never noticed
the sound the streetcars make as they pass my window
which reminds me, I forgot to close the blind again.
Sure I'll admit there are times when I miss you
especially like now when I need someone to hold me
but there are some things that can never be forgiven
and I've just got to tell you
that I kind of like this extra few feet in my bed.

Cavatina

Αρχικά γραμμένη το 1970 για πιάνο, αυτή η σύνθεση του Stanley Myers έμελλε να γίνει διάσημη και να αγαπηθεί πολύ.

Κατά προτροπή τού διάσημου κλασικού κιθαρίστα John Williams (μαθητή τού Andres Segovia) ο Myers μετέγραψε το κομμάτι για κιθάρα και ο Williams το ηχογράφησε. Μετά από αυτή τη μεταμόρφωση, το κομμάτι χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ταινία "The Walking Stick" (1970). Το 1973 η τραγουδίστρια της τζαζ και ηθοποιός Cleo Laine τού πρόσθεσε στίχους και ηχογράφησε το τραγούδι "He Was Beautiful" με τη συνοδεία τού John Williams.

Ωστόσο, το κομμάτι έμελλε να γίνει διάσημο με την κατά Williams οργανική εκδοχή του, όταν χρησιμοποιήθηκε ως το βασικό μουσικό θέμα της ταινίας τού Michael Cimino "Ο Ελαφοκυνηγός" (The Deer Hunter, 1978). Αυτή η εκτέλεση μπήκε στο top 20 της Μεγάλης Βρετανίας το 1979 μαζί με δύο ακόμη εκτελέσεις του: μία οργανική από τους The Shadows παιγμένο με ηλεκτρική κιθάρα και μία με τη φωνή τής Iris Williams (απλή συνωνυμία με τον κλασικό κιθαρίστα) πάνω στους στίχους τής Cleo Laine.

ΠΗΓΗ : Wikipedia

Τι είν' αυτό που το λένε αγάπη

Όχι, μην τρομάζετε. Καθόλου δεν έχω σκοπό ν' αμπελοφιλοσοφήσω ψάχνοντας την απάντηση σ' ένα τέτοιο ...δυσεπίλυτο πρόβλημα. Για το ομώνυμο τραγούδι πρόκειται, που είναι μια από τις κλασικές επιτυχίες του ελαφρού λεγόμενου τραγουδιού.

Γραμμένο εκεί στα τέλη της δεκαετίας του '50 αγαπήθηκε πολύ και μέχρι σήμερα έχει γνωρίσει πολλές επανεκτελέσεις. Το 1957 χρησιμοποιήθηκε στην ταινία "Το παιδί και το δελφίνι" ("Boy on a dolphin") του Jean Negulesco, όπου το τραγουδούσαν η πρωταγωνίστρια της ταινίας Σοφία Λόρεν και ο γνωστός τροβαδούρος Τώνης Μαρούδας. Λέγεται πως η Σοφία Λόρεν, που έμενε στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, διδάχτηκε τους στίχους από τις καμαριέρες.

Σε πρώτη εκτέλεση το τραγούδησε η Νάντια Κωνσταντοπούλου. Μερικές ακόμα ενδιαφέρουσες ερμηνείες είναι της Φλέρυς Νταντωνάκη, της Χαρούλας Αλεξίου, της Αλέκας Κανελλίδου, του Γιάννη Πάριου και της Νάνας Μούσχουρη. Στο soundtrack της ταινίας στην αγγλική εκδοχή του το τραγουδάει η Julie London, ενώ το έχει τραγουδήσει και ο Harry Belafonte.

Ως δημιουργοί του αναφέρονται ο Τάκης Μωράκης στη μουσική και ο Γιάννης Φερμάνογλου στους στίχους. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι κάπως διαφορετική. Τους στίχους του τραγουδιού έχει γράψει η Δανάη Στρατηγοπούλου -η γνωστή Δανάη, ερμηνεύτρια των τραγουδιών του Αττίκ και μεταφράστρια του Πάμπλο Νερούδα- αλλά τους παραχώρησε, όπως και πολλούς άλλους, στο φίλο της δημοσιογράφο Γιάννη Φερμάνογλου. Στο βίντεο που ακολουθεί την παρακολουθούμε να εξιστορεί στο δημοσιογράφο και μουσικό Δαυίδ Ναχμία τι ακριβώς συνέβη.