Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2021

Κωστής Παλαμάς, Πάει το ταξίδι...


Ευάγγελος Μαρκογιαννάκης, Ψαράς μέσα στη βάρκα (1930)


Πάει το ταξίδι...


Πάει το ταξίδι, φτάσαμε. Τ' ωραίο νησάκι να το!

Διπλά ακρογιάλια. Τ' ανοιχτό, φως όλο, το χιονάτο,

με τα γραμμένα ερείπια και με τα μαυροπούλια·

και τ' άλλο. Ω δάση από μυρτιές, ω κήποι από ζουμπούλια,

και κάτω από της νεραντζιάς της φουντωτής τα κλώνια,

ω ίσκιοι! οι έρωτες μιλούνε, αντιμιλούν τ' αηδόνια.

Το έν' ακρογιάλι Εδώ! μας λέει, τ' άλλο ακρογιάλι Νάμε!

Βαρκούλα, πού θ' αράξουμε; Βαρκάρη, πού θα πάμε;


Από τη συλλογή Η ασάλευτη ζωή (1904) του Κωστή Παλαμά.


______________________


Πηγές:

α) Για το ποίημα: εδώ

β) Για την εικόνα: εδώ



Δευτέρα, 11 Ιανουαρίου 2021

Νίκος Καββαδίας, Mal du depart

 

 
Ποίηση: Νίκος Καββαδίας 
Μουσική: Γιάννης Σπανός 
Ερμηνεία: Κώστας Καράλης 
Δίσκος: Γιάννης Σπανός - Τρίτη ανθολογία (1975) 

 
Mal du depart 

Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής 
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων, 
και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές, 
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων. 

Για το Μαδράς, τη Σιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το Σφαξ 
θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία, 
κι' εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς, 
θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία. 

Θα πάψω πια για μακρινά ταξίδια να μιλώ· 
οι φίλοι θα νομίζουνε πως τα 'χω πια ξεχάσει, 
κ' η μάνα μου, χαρούμενη, θα λέει σ' όποιον ρωτά: 
«Ήταν μια λόξα νεανική, μα τώρα έχει περάσει...» 

Μα ο εαυτός μου μια βραδιάν εμπρός μου θα υψωθεί 
και λόγο, ως ένας δικαστής στυγνός, θα μου ζητήσει, 
κι' αυτό το ανάξιο χέρι μου που τρέμει θα οπλιστεί, 
θα σημαδέψει, κι' άφοβα τον φταίχτη θα χτυπήσει. 

Κι' εγώ, που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ 
σε κάποια θάλασσα βαθιά στις μακρινές Ινδίες, 
θα 'χω έναν θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ 
και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες.


Από τη συλλογή Μαραμπού (1933) του Νίκου Καββαδία.

__________________________

Πηγή: Νίκος Καββαδίας, Μαραμπού, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1987.




Δευτέρα, 4 Ιανουαρίου 2021

Αλμπέρ Καμύ, Σημειωματάρια | Βιβλίο πρώτο [Μάιος 1935 – Φεβρουάριος 1942] – Αποσπάσματα

 


*

17 Νοεμβρίου.

[...]

     Για έναν άνθρωπο «ευγενούς καταγωγής», το να είσαι ευτυχισμένος σημαίνει να ξαναπαίρνεις το πεπρωμένο όλων, όχι με τη βούληση της άρνησης, αλλά με τη βούληση της ευτυχίας. Για να είσαι ευτυχισμένος, χρειάζεται χρόνος, πολύς χρόνος. Η ευτυχία είναι κι αυτή μια μακροχρόνια υπομονή. Κι όσο για τον χρόνο, μας τον κλέβει η ανάγκη του χρήματος. Ο χρόνος αγοράζεται. Όλα αγοράζονται. Το να είσαι πλούσιος σημαίνει να έχεις χρόνο για να είσαι ευτυχισμένος, όταν είσαι άξιος να είσαι ευτυχισμένος. (Τετράδιο ΙΙ | 1937 - 1939)

*

     «Γίνεται πολύς λόγος σήμερα για την αξιοπρέπεια της εργασίας, για την αναγκαιότητά της. [...]

   Αλλά πρόκειται για απάτη. Αξιοπρέπεια εργασίας υπάρχει μόνο στην εργασία που κάποιος αποδέχτηκε δίχως να τον υποχρεώσουν. Μονάχα η οκνηρία είναι ηθική αξία, γιατί μπορεί να χρησιμεύσει για να κρίνουμε τους ανθρώπους. Δεν αποβαίνει μοιραία παρά μόνο στους ασήμαντους. Αυτό είναι το μάθημα και το μεγαλείο της. Η εργασία, απεναντίας, συντρίβει το ίδιο τους ανθρώπους. Δεν στηρίζει μια κρίση. Θέτει σε ενέργεια μια μεταφυσική της ταπείνωσης. Οι καλύτεροι δεν καταφέρνουν να επιζήσουν κάτω από τη μορφή της σκλαβιάς που δίνει στην εποχή μας η κοινωνία των ορθώς σκεπτόμενων...

    Προτείνω να αντιστρέψουμε τον κλασικό τύπο και να μετατρέψουμε την εργασία σε καρπό οκνηρίας. Υπάρχει μια αξιοπρέπεια της εργασίας στα «βαρελάκια» που φτιάχνουν τις Κυριακές. Εδώ η δουλειά συναντά το παιχνίδι, και το παιχνίδι υπακούοντας στην τεχνική αγγίζει το έργο τέχνης και όλη τη δημιουργία... Γνωρίζω κάποιους που εκστασιάζονται και αγανακτούν. Ε! Τι λέτε, οι εργάτες μου κερδίζουν 40 φράγκα τη μέρα... [...]» (Τετράδιο ΙΙ | 1937 - 1939)

*

     Παρακμή! Οι αιτίες της παρακμής! Ο 3ος αιώνας προ Χριστού είναι ένας αιώνας παρακμής για την Ελλάδα. Δίνει στον κόσμο τη γεωμετρία, τη φυσική, την αστρονομία και την τριγωνομετρία με τον Ευκλείδη, τον Αρχιμήδη, τον Αρίσταρχο και τον Ίππαρχο. (Τετράδιο ΙΙΙ | 1939 - 1942)

*

     Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που συγχέουν τον ατομικισμό με την επιθυμία να έχεις προσωπικότητα. Αυτό σημαίνει πως ανακατεύουν δύο πεδία: το κοινωνικό και το μεταφυσικό. «Διασκορπίζεστε». Πηγαίνοντας από ζωή σε ζωή, σημαίνει ότι δεν έχετε το δικό σας πρόσωπο. Αλλά το να έχεις το δικό σου ιδιαίτερο πρόσωπο είναι μια ιδέα που ανήκει ειδικά σε μια κάποια μορφή πολιτισμού. Αυτό μπορεί να φαντάζει σε άλλους σαν το χειρότερο κακό. (Τετράδιο ΙΙΙ | 1939 - 1942)

*

     Αντίφαση στον σύγχρονο κόσμο. Στην Αθήνα, ο λαός δεν μπορούσε πραγματικά να εξασκήσει την εξουσία του γιατί της αφιέρωνε τον περισσότερο χρόνο του, και οι σκλάβοι έκαναν καθημερινά τις δουλειές που απέμεναν να γίνουν. Από τη στιγμή που καταργήθηκε η δουλεία, δουλεύει όλος ο κόσμος. Και την εποχή που η προλεταριοποίηση του Ευρωπαίου είναι στο ζενίθ της, το ιδεώδες της λαϊκής κυριαρχίας γίνεται πιο ισχυρό: πράγμα που είναι αδύνατο. (Τετράδιο ΙΙΙ | 1939 - 1942)


___________________________

Πηγές:

α) Αλμπέρ Καμύ, Σημειωματάρια | Βιβλίο πρώτο Μάιος 1935 – Φεβρουάριος 1942, μτφ. Νίκη Καρακίτσου-Dougé & Μαρία Κασαμπαλόγλου-Roblin, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2017.

β) Για την εικόνα: εδώ



Παρασκευή, 1 Ιανουαρίου 2021

Νικηφόρος Βρεττάκος, Το τριαντάφυλλο

 
Το τριαντάφυλλο
 
Ποίηση: Νικηφόρος Βρεττάκος 
Μουσική: Πηγή Λυκούδη 
Απαγγελία: Γιάννης Φέρτης 
Ερμηνεία: Ελένη Πέτα 
Διεύθυνση ορχήστρας ΚΑΜΕΡΑΤΑ – Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής: Αλέξανδρος Μυράτ 
[Από συναυλία της Πηγής Λυκούδη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών] 

Το τριαντάφυλλο 

Είδα στον ύπνο μου, απόψε, πως μίκρυνες. 
Πως έγινες ένα τριαντάφυλλο κόκκινο, 
φρέσκο, σαν άκοπο. Σ' είχα 
στο χέρι μου, τάχα, και πήγαινα, 
πήγαινα – 
               Πέρασα κι άφησα 
δεξιά τον Ταΰγετο. Στάθηκα μόνο, 
τον κοίταξα λίγο, ξαναπήρα τον δρόμο μου κι όλο 
πήγαινα, πήγαινα – 
                              Πού να σε βάλω; 
         Όλη η γης είναι στήθος μου.

Από την ενότητα Παιχνίδια με τα χρώματα της συλλογής του Νικηφόρου Βρεττάκου Το βάθος του κόσμου (1961).

_____________________

Πηγή: Νικηφόρου Βρεττάκου, Τα ποιήματα, τόμος δεύτερος, εκδ. Θεμέλιο | Τρία φύλλα, Αθήνα 1999. 


Δευτέρα, 28 Δεκεμβρίου 2020

Η Μάρω Δούκα για τον Θάνο Μικρούτσικο

  
Θάνος Μικρούτσικος (Πάτρα, 13 Απριλίου 1947 – Αθήνα 28 Δεκεμβρίου 2019)


    Ένας χρόνος από τον θάνατο του Θάνου Μικρούτσικου σήμερα. Η Μάρω Δούκα τον θυμάται με αγάπη και γράφει γι' αυτόν στον προσωπικό της λογαριασμό στο φέισμπουκ:  

  «Σαν σήμερα, πριν από έναν χρόνο, θα μας αφήσει ο Θάνος. Τον θυμάμαι γαλήνιο σαν να είχε επιτέλους ελευθερωθεί από την ανάγκη και την ευθύνη του να μας παρηγορήσει. 

   Ακροβάτης ο Θάνος, χορευτής, τολμηρός στις επιλογές του, ισόβιος ακόλουθος της εφηβείας και της ευφυίας του. Αναγνώστης και λάτρης της ποίησης, ικανός να εντοπίσει και να ανασύρει το νόημα, την ουσία των λέξεων, να απελευθερώσει τη μαγεία τους, να εμπνευστεί απ’ αυτές, να τις διαποτίσει με τη μελωδία της μουσικής του και να τις ανυψώσει. 

   Αποφασισμένος ο Θάνος. Υπηρέτης και αφέντης. Κωπηλάτης, καπετάνιος, αλλά και παραδομένος, έκθαμβος και αναζητητής, πηγαίος και στοχαστικός, στην απεραντοσύνη της μουσικής του, στη ζωή που δεν αστειεύεται ούτε και χαρίζεται. Δάσκαλος και μαθητής. Με την απορία, τον θαυμασμό αλλά και το παράπονο. Λαχταρούσε τη ζωή ο Θάνος, ζούσε για να δημιουργεί, να προσφέρει, να αγαπάει, να απολαμβάνει. Κι ας μας αποχαιρέτησε με τον γενναίο τρόπο του, αφήνοντας δεκαετιών δουλειά για τους μελετητές του, είχε πολλά ακόμη να δώσει. Πέρα από την καθοριστική συμβολή του στο έντεχνο τραγούδι με τις κορυφαίες συνθέσεις του, πέρα από τα αγαπημένα, τα μοναδικά τραγούδια του, τα ερωτικά, τα επαναστατικά, τα πολιτικά, τα θεατρικά, τα παιδικά — είναι και ο κλασικός Θάνος Μικρούτσικος, ο μουσουργός κατά μήκος όλου του χρόνου. 

   Αστείρευτος ο Θάνος, ακάματος, αφοσιωμένος στη δουλειά του, αλλά και σαν παιδί ενδοτικός, λαίμαργος στη χαρά, στην ομορφιά, με τη βαθιά, ανομολόγητη λύπη του, με τη μελαγχολία και την ταραχή του, το ξάφνιασμα στα μάτια του, το ανικανοποίητο αλλά και το δοξαστικά χορτασμένο βλέμμα του. Ο Θάνος Μικρούτσικος, ο μαρξιστής, ο κομμουνιστής, ο παθιασμένος, αλλά και ο στέρεος, ο μετρημένος, ο σαφής, ο γενναιόδωρος. Με το πούρο, το γέλιο, το χιούμορ, το σπίθισμα στο μάτι του, το πονηρό μειδίαμά του. 

    Για την αγαπημένη του Μαρία, τα τέσσερα παιδιά και τα τρία εγγόνια του, για τους στενούς φίλους και τους αγαπημένους συνεργάτες του η απουσία-παρουσία του Θάνου, εδώ κι ένα χρόνο, μετρήθηκε και θα μετριέται πάντα αλλιώς. Για τις χιλιάδες όμως των συνοδοιπόρων του, των νέων που ενηλικιώθηκαν με τα τραγούδια, τις μουσικές και τα λόγια του θα είναι σαν να μην έφυγε ποτέ, πάντα παρών στα θέατρα, στον Σταυρό του Νότου, στη Σφεντόνα, στο Μέγαρο Μουσικής, στους δρόμους και τις πλατείες να μας προτρέπει όλους και τον καθένα χωριστά: Στην Ομίχλη των καιρών / ψάχνε σαν τον ιχνηλάτη / πανταχού είναι παρών / Ο παλιός των ημερών…»

__________________________________

Πηγή για την εικόνα: εδώ