Κυριακή, 22 Ιουλίου 2018

Μάνος Ελευθερίου (12/3/1938 – 22/7/2018) – R. I. P.


Στο καλό, Μάνο Ελευθερίου. Φυλαχτά μας τα τραγούδια σου. Ευχαριστούμε πολύ.





Ζωή ανυπεράσπιστη

Ό,τι αφήσεις ανυπεράσπιστο εδώ θα μείνει.

Θα τα σκυλεύσουν όλα. Θα πεταχτούν. Θα πουληθούν.

Χαρτιά βιβλία συνταγές και οδηγίες πλεύσεως.
Λογαριασμοί πληρωμένοι και απλήρωτοι.
Όλα θα γίνουν ζωή ανυπεράσπιστη.

Θα βρουν βιβλία με δέρμα εποχής.
Χαλκογραφίες οξειδωμένες και μεταφράσεις
λατινικές –με τις ακμές χρυσωμένες–
λιμενοδείκτης στοιχειώδης του σώματός σου.
Με τον αναδιπλούμενο άτλαντα να δείχνει
τις αρρώστιες σου.

Στις άκρες οι λεκέδες από πιοτά και καφέδες.
Το τσιγάρο να ’χει κάψει την ερημιά σου.
Στοιχειωμένα τα ταξίδια και οι πορείες σου.
Κι άλλες φθορές ξανά φθορές και κομμένες
σελίδες (τι ήθελες να μη βλέπεις;).

Και κάτω κάτω σ’ ένα συρτάρι κάποιο χαρτί
λαβωμένου αγωνιστή
που ζητά την ύστατη προστασία από αδιάφορους
προκρίτους και δημογέροντες.

(Από τη συλλογή Η πόρτα της Πηνελόπης)



Σταύρος Κουγιουμτζής & Μάνος Ελευθερίου, Τώρα που θα φύγεις
Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας / Δίσκος: Μικρές πολιτείες (1974)

________________________


Πηγές:
α) Για το ποίημα:
Μάνος Ελευθερίου, Η πόρτα της Πηνελόπης, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2003.
β) Για την εικόνα: εδώ


Σημείωση: Κατά τραγική σύμπτωση ο Μάνος Ελευθερίου είχε γενέθλια στις 12 του Μάρτη, την ημερομηνία δηλαδή που πέθανε ο Σταύρος Κουγιουμτζής και έφυγε στις 22 Ιουλίου, την ημερομηνία που γεννήθηκε ο Σταύρος Κουγιουμτζής. (πηγή)


Σάββατο, 21 Ιουλίου 2018

Κώστας Καρυωτάκης, Ανδρείκελα




Υπόγεια Ρεύματα, Ανδρείκελα
Δίσκος: Υπόγεια Ρεύματα, Ο μάγος κοιτάζει την πόλη (1994)


Ανδρείκελα

Σα να μην ήρθαμε ποτέ σ’ αυτή τη γη,
σα να μένουμε ακόμα στην ανυπαρξία.
Σκοτάδι γύρω δίχως μια μαρμαρυγή.
Άνθρωποι στων άλλων μόνο τη φαντασία.

Από χαρτί πλασμένα κι από δισταγμό
ανδρείκελα, στης Μοίρας τα δυο τυφλά χέρια,
χορεύουμε, δεχόμαστε τον εμπαιγμό,
άτονα κοιτώντας, παθητικά, τ’ αστέρια.

Μακρινή χώρα είναι για μας κάθε χαρά,
η ελπίδα κι η νεότης έννοια αφηρημένη.
Άλλος δεν ξέρει ότι βρισκόμαστε, παρά
όποιος πατάει επάνω μας καθώς διαβαίνει.

Πέρασαν τόσα χρόνια, πέρασε ο καιρός.
Ω! κι αν δεν ήταν η βαθειά λύπη στο σώμα,
ω! κι αν δεν ήταν στην ψυχή ο πραγματικός
πόνος μας, για να λέει ότι υπάρχουμε ακόμα...

Από την ενότητα «Ελεγεία» της συλλογής «Ελεγεία και Σάτιρες» (1927) του Κώστα Καρυωτάκη.


Πηγή:
Κ. Γ. Καρυωτάκης, Τα ποιήματα (1913 – 1928), φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1992.



Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2018

Γιώτα Αργυροπούλου (2/8/1960 – 19/7/2018) – R.I.P.




Έφυγε από τη ζωή η Μεσσήνια ποιήτρια Γιώτα Αργυροπούλου.



Μετακομίζω στα όνειρα τις νύχτες.
Στα όνειρά μου κυλούν νερά
τοπία φτερά
κυλούν απαρηγόρητα.

Και το χωριό μου
ολοένα μετακομίζει
μετακομίζει στον ουρανό
κι όσοι προλάβαν στην Αθήνα.

Και τα νερά κυλούν
απαρηγόρητα
στον ύπνο μου
στο ασφοδελό χωριό μου.

(Από την ενότητα Στην αγκαλιά τους στερεώθηκα στον κόσμο της συλλογής Νερά απαρηγόρητα)


Απαρηγόρητα κυλούν σήμερα τα νερά στο χωριό σου, στη Μεσσηνία και στο χωριό της ποίησης, Γιώτα Αργυροπούλου.


___________________

Πηγές:

α) Για το ποίημα: Γιώτα Αργυροπούλου, Νερά απαρηγόρητα, Β΄ έκδοση, Πλανόδιον, Αθήνα 2009
β) Για τη φωτογραφία: προφίλ της ποιήτριας στο facebook


Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2018

Eduardo Galeano, Το ταγκό




Mi noche triste (*)

Μουσική: Samuel Castriota
Στίχοι: Pascual Contursi
Ερμηνεία: Carlos Gardel
(δεύτερη ηχογράφηση, Odeon 24 Απριλίου 1930)


Το ταγκό

Γεννήθηκε στον ποταμό Λα Πλάτα, στις κακόφημες συνοικίες. Οι άνδρες το χόρευαν αναμεταξύ τους, για να διασκεδάσουν τους πελάτες που περίμεναν, ενώ οι γυναίκες εξυπηρετούσαν άλλους πελάτες στο κρεβάτι. Ο ήχος του, διακεκομμένος, αργός, χανόταν μέσα στα δρομάκια όπου βασίλευε το μαχαίρι και η θλίψη.

Το ταγκό είχε τη στάμπα της καταγωγής του στο μέτωπο, που ήταν τα καταγώγια, η ρέμπελη ζωή, γι' αυτό του είχαν απαγορεύσει να βγει πέρα από την επικράτειά του.

Όμως εκείνο, παρότι απαράδεκτο στην εμφάνιση, άνοιξε την πόρτα. Το 1917 ο Κάρλος Γκαρδέλ το πήρε από το χέρι, και το ταγκό διέσχισε τους δρόμους του Μπουένος Άιρες, ανέβηκε μέχρι τη σκηνή του θεάτρου Εσμεράλδα, και παρουσιάστηκε με το όνομά του. Ο Γκαρδέλ τραγούδησε το «Mi noche triste» και το κοινό τον καταχειροκρότησε. Το ταγκό έπαψε να βρίσκεται στην εξορία. Η φιλήσυχη μικροαστική τάξη, με δάκρυα στα μάτια, του έκανε θερμή υποδοχή και του έδωσε πιστοποιητικό καλής διαγωγής.

Ήταν το πρώτο ταγκό που ο Γκαρδέλ ηχογράφησε σε δίσκο. Συνεχίζει να το τραγουδά, και κάθε μέρα ακούγεται καλύτερα. Τον Γκαρδέλ τον αποκάλεσαν Μάγο. Και δεν είναι καθόλου υπερβολή.

Eduardo Galeano, Καθρέφτες / Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία, μετάφραση Ισμήνη Κανσή, εκδόσεις Πάπυρος 2009.


(*) Λίγα λόγια για το τραγούδι (πηγή)

Τη μουσική του συνέθεσε το 1915 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής ο Σαμουέλ Καστριότα. Ήταν ένα ορχηστρικό ταγκό που αρχικά πήρε τον τίτλο «Lita». Λίγο αργότερα ο Πασκουάλ Κοντούρσι στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης πρόσθεσε χωρίς την άδεια του συνθέτη στίχους και τιτλοφόρησε το τραγούδι «Percanta que me amuraste». Το τραγούδι αυτό άκουσε ο Κάρλος Γκαρδέλ και το παρουσίασε στο θέατρο Εσμεράλδα του Μπουένος Άιρες στις 3 Ιανουαρίου 1917. Ήταν η πρώτη φορά που το ταγκό αποκτούσε στίχους και μπορούσε να τραγουδηθεί. Ο Γκαρδέλ ηχογράφησε το τραγούδι για πρώτη φορά στην Αργεντινή με την ετικέτα της Odeon στις 9 Απριλίου 1917 με τον Χοσέ Ρικάρντο στην κιθάρα, και μια ακόμη φορά με την ίδια ετικέτα στις 24 Απριλίου 1930 με τους Γκιγιέρμο Μπαρμπιέρι, Χοσέ Μαρία Αγκιλάρ και Άνχελ Ντομίνγκο Ριβερόλ στις κιθάρες.


Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Γιάννης Βαρβέρης: Ο ενικός, χτυπήματα στην πλάτη

Van Gogh, Portrait of a Man, October 1889. Oil on canvas, 32.2 x 23.3 cm. 

Ο ενικός, χτυπήματα στην πλάτη



Εδώ γνωρίζω ηλικιωμένους
που αν τους ρωτήσεις απαντούν
και μόνον τ’ απαραίτητα
σε μια γλώσσα παλιά
ευγενική σανσκριτική ακατανόητη
κι ύστερα πάλι φυγαδεύονται
στη μερική τους άνοια, μακρινοί.

Πόσα μπορείς να μάθεις απ’ τα σπαράγματα
των φράσεων
και σε τι άνθρωπο σοφό μπορείς να εξελιχθείς
απ’ τα στεγνά τους μάτια που απλανή θρηνούν
επειδή κώφευσαν
τίποτε απ’ όλ’ αυτά δε διδαχτήκαν
τα παιδιά τους –
κάτι σφριγώντα κούτσουρα λαλίστατα
που μας κυκλώσαν και παραμονεύουν
με τα ντενεκεδένια δούρεια δώρα
της οικειότητας.

Από τη συλλογή Στα ξένα (2001)

___________________

Πηγές:

Για το ποίημα: Translatum
Για την εικόνα: εδώ