Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Οικογένεια Λ. Σφουντούρη

Μνημόσυνο

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Ποίηση: Γιάννης Ρίτσος
Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας
Δίσκος: 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (1974)



Οικογένεια Λ. Σφουντούρη

ΛΟΥΚΑΣ [ΕΤΩΝ 55]
ΦΛΩΡΟΥ [ΕΤΩΝ 50]
ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ [ΕΤΩΝ 3]
ΙΩΑΝΝΗΣ [ΕΤΩΝ 25]
ΟΛΓΑ [ΕΤΩΝ 20]
ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ [ΕΤΩΝ 14]

ΕΦΟΝΕΥΘΗΣΑΝ ΠΑΡΑ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ Τῌ 10-6-44

Άκουσε φίλε,

σ’ αυτό το κενοτάφιο βρίσκεται, μ’ έναν τρόπο, η σύνοψη της τραγωδίας του Διστόμου.

Ο Θεμιστοκλής πιάστηκε όμηρος, με άλλους έντεκα ξωμάχους, από τους Γερμανούς, σαν έφταναν στο Δίστομο, το μαύρο Σάββατο στις 10 Ιουνίου 1944. Λίγο μετά σκοτώσανε την αδερφή του Παναγιώτα που αμέριμνη έβοσκε τ’ αρνιά της στο Βρυόρεμα. Όσο βαστούσε η μέρα μέσα στο χωριό μακέλεψαν οι Ούννοι, νέους γέρους νήπια ζώα κι ό,τι ζωντανό –ανάμεσό τους τον Θεμιστοκλή και τον πατέρα του. Κίνησε η Φλωρού κι η Όλγα, η κόρη της, με δυο μουλάρια –σαν μάθανε τα μαύρα νέα– να φέρουνε τη σκοτωμένη Παναγιώτα τους. Φορτώσανε το πτώμα της και επιστρέφοντας απάντησαν το θάνατο να φεύγει για τη Λειβαδιά συντεταγμένος. Ήταν από τα τελευταία θύματα. Απόμειναν στις γράνες της δημοσιάς, μαζί με τα μουλάρια τους και τη νεκρή τους, θερισμένες από τα πολυβόλα.

Γι’ αυτό σου λέω φίλε,

σταμάτα μια φορά σ’ αυτό το κενοτάφιο της μνήμης.

Άφησε ένα αγριολούλουδο για τους 218 μακελεμένους του Διστόμου και συνέχισε, δρέψε την ευτυχία της ειρηνικής ζωής μας στην Αράχωβα τη νύχτα.

Περνώντας απ’ του Καραϊσκάκη το άγαλμα δείξε του πως θυμάσαι, κλείνοντάς του πονηρά το μάτι.

Από το ποιητικό βιβλίο Από μνήμης (2010) του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Πηγή: Ιστολόγιο Βίκυς Παπαπροδρόμου: Ό,τι πολύ αγάπησα (ποίηση, πεζογραφία & μουσική)

Η σφαγή του Διστόμου (10 Ιουνίου 1944)

Η Σφαγή του Διστόμου

Ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα των Ναζί στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Το πρωί της 10ης Ιουνίου 1944 γερμανική στρατιωτική φάλαγγα των Ες-Ες ξεκίνησε από τη Λιβαδειά για την Αράχωβα, με σκοπό την εκκαθάριση της περιοχής από τις αντάρτικες δυνάμεις. Στο Δίστομο ενώθηκε με άλλη γερμανική ομάδα που είχε ξεκινήσει από την Άμφισσα και προχώρησαν προς το Στείρι. Οι κάτοικοι έλαβαν εντολή να μην απομακρυνθούν από το χωριό, μέχρι την επιστροφή των γερμανικών δυνάμεων.

Στη θέση Καταβόθρα οι Γερμανοί δέχθηκαν επίθεση από αντάρτες του ΕΛΑΣ. Μετά από σύντομη, αλλά σφοδρή μάχη, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 15 νεκρούς και άλλους τόσους τραυματίες. Οι γερμανικές απώλειες ανήλθαν σε 6 νεκρούς και 15 τραυματίες.

Οι Γερμανοί απέδωσαν την επίθεση του ΕΛΑΣ σε ειδοποίηση των κατοίκων του Διστόμου και επέστρεψαν στο χωριό για να εκδικηθούν. Με διαταγή του διοικητή τους, υπολοχαγού Χανς Ζάμπελ, το Δίστομο πυρπολήθηκε και 218 κάτοικοι (114 γυναίκες και 104 άνδρες) εκτελέστηκαν απάνθρωπα. Μεταξύ των νεκρών, 45 παιδιά και έφηβοι και 20 βρέφη.

Η πρωτοφανής θηριωδία έγινε αμέσως γνωστή μέσω του BBC στο εξωτερικό και προκάλεσε την κατακραυγή της διεθνούς κοινής γνώμης. Η Γερμανική Διοίκηση της Αθήνας επέρριψε την ευθύνη αποκλειστικά στους κατοίκους του Διστόμου, επειδή, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, δεν συμμορφώθηκαν με τις στρατιωτικές εντολές.

Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, το Ελληνικό Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου μπόρεσε να ανακαλύψει τον υπεύθυνο της Σφαγής, Χανς Ζάμπελ, ο οποίος είχε καταφύγει στο Παρίσι και είχε συλληφθεί. Οι γαλλικές αρχές τον παρέδωσαν στις ελληνικές, οι οποίες τον προφυλάκισαν.

Τον Αύγουστο του 1949 ομολόγησε την έκταση των γερμανικών θηριωδιών στο Δίστομο, αλλά δικαιολογήθηκε ότι εκτελούσε διαταγές ανωτέρων του. Κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, ο Ζάμπελ εκδόθηκε προσωρινά στη Δυτική Γερμανία για άλλη υπόθεση, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.

Ακολουθεί η ταινία ντοκιμαντέρ με τίτλο «Ένα τραγούδι για τον Αργύρη» (2006) του Στέφαν Χάουπτ. Η ταινία αφηγείται την ιστορία του Αργύρη Σφουντούρη, ενός τετράχρονου διασωθέντα από τη σφαγή, ο οποίος την τραυματική αυτή εμπειρία όχι μόνο δεν ξεπέρασε ποτέ, αλλά την έκανε εφαλτήριο ενός διαρκούς αγώνα με την ελπίδα τέτοια γεγονότα να μην ξαναγνωρίσει ο κόσμος.



Σκηνοθεσία & σενάριο: Stefan Haupt

Χώρα παραγωγής: Ελβετία
Χρονολογία παραγωγής: 2006
Γλώσσα: Γερμανικά, Ελληνικά
Διάρκεια: 105'
Είδος: Ντοκιμαντέρ


_________________________________


ΠΗΓΕΣ:

Για τις πληροφορίες:  Σαν σήμερα 

Για το επίγραμμα του Γιάννη Ρίτσου: εδώ

Για το ντοκιμαντέρ: εδώ

Γιάννης Ρίτσος, Ημερολόγιο μιας εβδομάδας

Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου γράφτηκε από τον Γιάννη Ρίτσο τις ημέρες των γεγονότων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. [Περισσότερα...]

Ο Γιάννης Ρίτσος έλεγε πως για να είναι σωστό το ποίημα πρέπει η μνήμη να ανακληθεί διά της νοσταλγίας. Να περάσει, δηλαδή, χρόνος. Ο κάθε κανόνας, όμως, έχει τις εξαιρέσεις του. Όπως στον «Επιτάφιο» (έστω και με διαφορετικό αποτέλεσμα) έτσι κι εδώ, η γραφή ήταν αστραπιαία. Και δεν έχασε σε τίποτα. [Πηγή]

Ο Κώστας Παπαδόπουλος παίζει τον «Επιτάφιο» / «1002 νύχτες», Τετάρτη 20 Απριλίου 2011

[Κώστας Παπαδόπουλος & Μάριος Κώστογλου, Πριγκηπέσσα, Θεσσαλονίκη, 25 Φεβρουαρίου 2009: Όμορφη πόλη (Μίκη & Γιάννη Θεοδωράκη)]


[Λουκάς Νταράλας & Ευάγγελος Πρέκας,Το βουνό (μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, τραγούδι: Σταυρούλα Μανωλοπούλου) / από την εκπομπή του Πάρη Μήτσου «Τα παντελόνια είναι περίεργα ρούχα» στον 902 tv προς τιμήν του Κώστα Παπαδόπουλου το 2007]

Ο Κώστας Παπαδόπουλος, η Σταυρούλα Μανωλοπούλου (τραγούδι) και ο Μάριος Κώστογλου (κιθάρα, τραγούδι) εμφανίζονται τη Μεγάλη Τετάρτη 20 Απριλίου 2011 στη μουσική σκηνή «1002 νύχτες».

Θ' ακούσουμε το έργο Επιτάφιος του Γιάννη Ρίτσου, όπως το μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης, και, αμέσως μετά, πολλά από τα καλύτερα τραγούδια του 20ού αιώνα έτσι όπως τα πρωτόπαιξαν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Μάριος Κώστογλου. Μαζί τους μια εξαιρετική τραγουδίστρια της νεότερης γενιάς, η Σταυρούλα Μανωλοπούλου.

1002 νύχτες
Καραϊσκάκη 10 (στοά), από Ερμού 104, Ψυρρή
Τηλ.: 210 331 7293-4, Fax.: 210 331 7295
email: info@1002nyxtes.gr
http://www.1002nyxtes.gr

Πηγή: Κώστας Παπαδόπουλος: το τρίχορδο της ψυχής μας