Eduardo Galeano, Το ταγκό

Mi noche triste (*)

Μουσική: Samuel Castriota
Στίχοι: Pascual Contursi
Ερμηνεία: Carlos Gardel
(δεύτερη ηχογράφηση, Odeon 24 Απριλίου 1930)


Το ταγκό

Γεννήθηκε στον ποταμό Λα Πλάτα, στις κακόφημες συνοικίες. Οι άνδρες το χόρευαν αναμεταξύ τους, για να διασκεδάσουν τους πελάτες που περίμεναν, ενώ οι γυναίκες εξυπηρετούσαν άλλους πελάτες στο κρεβάτι. Ο ήχος του, διακεκομμένος, αργός, χανόταν μέσα στα δρομάκια όπου βασίλευε το μαχαίρι και η θλίψη.

Το ταγκό είχε τη στάμπα της καταγωγής του στο μέτωπο, που ήταν τα καταγώγια, η ρέμπελη ζωή, γι' αυτό του είχαν απαγορεύσει να βγει πέρα από την επικράτειά του.

Όμως εκείνο, παρότι απαράδεκτο στην εμφάνιση, άνοιξε την πόρτα. Το 1917 ο Κάρλος Γκαρδέλ το πήρε από το χέρι, και το ταγκό διέσχισε τους δρόμους του Μπουένος Άιρες, ανέβηκε μέχρι τη σκηνή του θεάτρου Εσμεράλδα, και παρουσιάστηκε με το όνομά του. Ο Γκαρδέλ τραγούδησε το «Mi noche triste» και το κοινό τον καταχειροκρότησε. Το ταγκό έπαψε να βρίσκεται στην εξορία. Η φιλήσυχη μικροαστική τάξη, με δάκρυα στα μάτια, του έκανε θερμή υποδοχή και του έδωσε πιστοποιητικό καλής διαγωγής.

Ήταν το πρώτο ταγκό που ο Γκαρδέλ ηχογράφησε σε δίσκο. Συνεχίζει να το τραγουδά, και κάθε μέρα ακούγεται καλύτερα. Τον Γκαρδέλ τον αποκάλεσαν Μάγο. Και δεν είναι καθόλου υπερβολή.

Eduardo Galeano, Καθρέφτες / Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία, μετάφραση Ισμήνη Κανσή, εκδόσεις Πάπυρος 2009.

(*) Λίγα λόγια για το τραγούδι (πηγή)

Τη μουσική του συνέθεσε το 1915 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής ο Σαμουέλ Καστριότα. Ήταν ένα ορχηστρικό ταγκό που αρχικά πήρε τον τίτλο «Lita». Λίγο αργότερα ο Πασκουάλ Κοντούρσι στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης πρόσθεσε χωρίς την άδεια του συνθέτη στίχους και τιτλοφόρησε το τραγούδι «Percanta que me amuraste». Το τραγούδι αυτό άκουσε ο Κάρλος Γκαρδέλ και το παρουσίασε στο θέατρο Εσμεράλδα του Μπουένος Άιρες στις 3 Ιανουαρίου 1917. Ήταν η πρώτη φορά που το ταγκό αποκτούσε στίχους και μπορούσε να τραγουδηθεί. Ο Γκαρδέλ ηχογράφησε το τραγούδι για πρώτη φορά στην Αργεντινή με την ετικέτα της Odeon στις 9 Απριλίου 1917 με τον Χοσέ Ρικάρντο στην κιθάρα, και μια ακόμη φορά με την ίδια ετικέτα στις 24 Απριλίου 1930 με τους Γκιγιέρμο Μπαρμπιέρι, Χοσέ Μαρία Αγκιλάρ και Άνχελ Ντομίνγκο Ριβερόλ στις κιθάρες.

Carlos Gardel - Ο βασιλιάς του tango

Από πολύ μικρή, βρέφος σχεδόν, μεγάλωσα με το ραδιόφωνο. Αυτό με ηρεμούσε όταν με έπιανε η ακατανίκητη παρόρμηση για γκρίνια, αυτό δρόσιζε τον πυρετό μου όποτε αρρώσταινα, αυτό με νανούριζε όταν αρνιόμουν σαν καλό παιδάκι να πάω για ύπνο, αυτό με παρηγορούσε όταν μ' έπνιγε το παιδιάστικο παράπονο, αυτό συνόδευε τη γλυκιά φωνή της μάνας μου αργότερα, όταν το βραδάκι έπεφτε κι εκείνη μπάλωνε, σιδέρωνε ή ακόμη ετοίμαζε το τραπέζι για να φάμε όλοι μαζί (ωραία που ήταν χωρίς τηλεόραση!). Έτσι μεγάλωνα και μεγάλωσα... ρουφώντας ήχους. Τα δημοτικά που αγαπούσε η γιαγιά, τα τραγούδια του Αττίκ και των άλλων του είδους, που κάποιοι αργότερα ενοχοποίησαν ως «ελαφρά», τις καντάδες, αλλά και αργότερα τα λαϊκά, τα ρεμπέτικα, το λεγόμενο έντεχνο, τις ροκιές της εφηβείας... τέλος δεν έχουν οι αναζητήσεις ως τα σήμερα.

Κατά έναν περίεργο τρόπο πάντα, από μικρό παιδί, με έθελγαν ακούσματα που χτυπούσαν κατευθείαν στην ψυχή, που μ' έκαναν για κάποιον ανεξήγητο λόγο να θέλω να κλάψω. Απορούσαν οι μεγάλοι: «μα εμείς εδώ βάλαμε μουσική να διασκεδάσουμε και το παιδί δακρύζει;» έλεγαν. Ακόμα και στα εφηβικά μου χρόνια της άρνησης, της αναζήτησης, της σκληρής αντιπαράθεσης του άλλοτε με το τώρα.

Ένα από εκείνα τα ακούσματα ήταν και τα αργεντίνικα τανγκό, πολλά από τα οποία (όπως έμαθα αργότερα) είχαν μεταφερθεί στα ελληνικά και ηχογραφηθεί από Έλληνες καλλιτέχνες. Έτσι τα τραγουδούσαν η μαμά κι ο μπαμπάς και τα χόρευαν κιόλας εξαίσια, μ' εμένα να χαζεύω και να μη θέλω να τελειώσει το τραγούδι. Χορό δεν έμαθα ποτέ - υπερβολικά ντροπαλή εκ φύσεως. Κι αν τα πόδια δε με πάνε, έχω όμως χορευταρού ψυχή που δε χάνει βήμα.

Κάποτε έμαθα πως για πολλά από εκείνα τα υπέροχα τραγούδια που απείρως με συγκινούσαν υπεύθυνος ήταν ο κύριος της φωτογραφίας, για τον οποίο θα μιλήσω παρακάτω.

Γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1887 στην Τουλούζη της Γαλλίας από άγνωστο πατέρα και μητέρα τη Berthe Gardes. Σε ηλικία 27 μηνών η μητέρα του τον έφερε στην Αργεντινή, την υπηκοότητα της οποίας απέκτησε το 1923. Μια άλλη θεωρία για τον τόπο γέννησής του λέει πως γεννήθηκε στην Ουρουγουάη, μια και ο ίδιος ισχυρίστηκε πως ήταν Ουρουγουανός στην αίτησή του για την απόκτηση της αργεντίνικης υπηκοότητας και καθώς βρέθηκε στη σορό του μισοκαμένο ουρουγουανό διαβατήριο. Μολονότι τρεις χώρες ερίζουν για την καταγωγή του, εκείνος όταν ρωτούνταν συνήθιζε να λέει πως γεννήθηκε στο Μπουένος Άυρες σε ηλικία δυόμισι ετών, καθώς εκεί μεγάλωσε και τη μουσική της Αργεντινής υπηρέτησε.

Ξεκίνησε την καριέρα του τραγουδώντας σε μπαρ και ιδιωτικά πάρτι αρχικά με τον Francisco Martino κι έπειτα σχηματίζοντας τρίο με τους Martino και Jose Razzano. Θεωρείται ο δημιουργός του τραγουδιού tango από το 1917 που ερμήνευσε το Mi Noche Triste των Pascual Contursi και Samuel Castriota, τραγούδι που πούλησε πάνω από δέκα χιλιάδες αντίτυπα κι έγινε επιτυχία σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Έκανε περιοδείες στην Αργεντινή, την Ουρουγουάη, τη Χιλή, τη Βραζιλία, το Πουέρτο Ρίκο, τη Βενεζουέλα, την Κολομβία κι εμφανίστηκε επίσης στο Παρίσι, τη Νέα Υόρκη, τη Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη. Στους πρώτους τρεις μήνες της επίσκεψής του στο Παρίσι το 1928 πούλησε εβδομήντα χιλιάδες δίσκους. Η αυξανόμενη δημοτικότητά του, το εκπληκτικό ταλέντο του στο τραγούδι και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του που θύμιζαν κινηματογραφικό αστέρα τον οδήγησαν στη δημιουργία ταινιών στη Γαλλία και τις ΗΠΑ για λογαριασμό της Paramount.

Η αλάνθαστη μουσικότητα της ιδιαίτερης βαρύτονης φωνής του και το δραματικό χρώμα που προσέδιδε στις ερμηνείες των στίχων ανέδειξαν σε μικρά αριστουργήματα τις εκατοντάδες ηχογραφήσεις του.

Πέθανε στις 24 Ιουνίου 1935 σε ένα αεροπορικό δυστύχημα στην Κολομβία οδηγώντας σε βαρύ θρήνο τα εκατομμύρια των θαυμαστών του σε όλο τον κόσμο. Ακόμα και σήμερα τιμάται παγκοσμίως κι αποκτά καινούριους θαυμαστές. Στη Λατινική Αμερική μάλιστα λένε «ο Gardel τραγουδά όλο και καλύτερα κάθε μέρα» και σχεδόν πάντα στο άγαλμα που στήθηκε στον τάφο του βλέπει κανείς ένα τσιγάρο αναμμένο ανάμεσα στα δάχτυλά του τοποθετημένο εκεί από κάποιον θαυμαστή.

__________________________________


ΠΗΓΕΣ : Wikipedia , εδώ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Η παρακάτω playlist αφιερώνεται στην εκλεκτή Βίκυ Παπαπροδρόμου που έδωσε το ερέθισμα.